Đầu tháng 12-2007, Thủ tướng Chính phủ và các Bộ, Ngành Trung ương vào TP. HCM làm việc với lãnh đạo Thành phố để “thúc đẩy phát triển kinh tế một cách quyết liệt hơn” (lời Thủ Tướng Nguyễn Tấn Dũng trong hội nghị ngày 3-12-2007).
 |
|
Toàn cảnh thành phố Hồ Chí Minh (Ảnh nguồn: thephan.net) |
Với tinh thần thẳng thắn nhìn vào sự thật, hội nghị chỉ ra nguyên nhân cơ bản cản trở Thành phố đạt mục tiêu cao hơn rơi vào ba chữ C: cơ cấu kinh tế, cơ sở hạ tầng và cải cách hành chính. Người dân Thành phố quan tâm theo dõi cuộc họp trên xin được bổ sung thêm một chữ C nữa: Con người!
Thật ra con người ở vị trí chữ C xin thêm là chưa tương xứng, vì ai cũng thừa nhận với thực trạng hiện nay của Thành phố, con người là nhân tố quyết định.
Cả ba chữ C được nêu trên không tự nhiên mà có thể làm suy yếu hay phát triển kinh tế Thành phố một cách quyết liệt hơn nếu như yếu tố con người chưa được đề cập.
Để khách quan, ta hãy cùng phân tích chữ C - con người - liên quan, liên kết thế nào với ba chữ C: cơ cấu kinh tế, cơ sở hạ tầng và cải cách hành chính.
Con người và cơ cấu kinh tế: tầm nhìn.
Cơ cấu kinh tế được chia làm ba khu vực: nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ. Tùy theo điều kiện, đặc điểm, địa lý, trình độ phát triển của từng quốc gia, địa phương mà tỷ trọng giữa ba khu vực này nặng nhẹ khác nhau.
Kinh tế thị trường vận hành theo quy luật cung cầu một cách tự nhiên và tự điều tiết giống như “nước chảy chỗ trũng”. Và vì thiên thời địa lợi nên một thời gian dài TP. HCM là một cái trũng dồi dào, phong phú. Đã là nước chảy nó đem về những tinh hoa, đã đành; còn cuốn theo cả những thứ mà Thành phố không muốn cũng phải nhận.
Vì thế “cái trũng” đã đầy tràn. Đến lúc này thì chữ C - con người - không thể không can thiệp, khơi thông cho dòng chảy này và ngăn chặn dòng chảy kia.
Chủ trương của UBND Thành phố “dịch chuyển công nghiệp nặng, ô nhiễm, sử dụng nhiều lao động tay chân ra khỏi Thành phố…”, nhằm giảm bớt vấn nạn xã hội và tăng chất lượng môi trường sống là một ví dụ về ngăn chặn dòng chảy.
Còn khơi trong thì sao? – Sau khi gạn đục “cái trũng” Thành phố chứa cái gì, tỷ trọng bao nhiêu (cơ cấu kinh tế) để xứng tầm là trung tâm kinh tế - văn hóa của cả nước và bản lĩnh hơn nữa là chủ động điều tiết dòng chảy nhanh hoặc chậm (làm nóng hoặc nguội nền kinh tế), trước hết phải là sự can thiệp của con người, nhưng ở cấp độ cao hơn: tầm nhìn.
Vậy, ta có thể nói trong nhiệm kỳ 2006 - 2010 kinh tế Thành phố được định hướng phát triển như thế nào là do chữ C xin thêm - con người - quyết định.
Con người và cơ sở hạ tầng: tài năng
 |
|
Xóm nước đen ở TP.HCM (Ảnh: farm2.static.flickr.com) |
Cơ sở hạ tầng gồm: hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội. Hạ tầng kỹ thuật là giao thông, điện, cống, nước, thông tin v.v... Hạ tầng xã hội gồm trình độ dân trí, học vấn, văn hóa, tổ chức xã hội, hệ thống tổ chức giáo dục, y tế, tổ chức cộng đồng…
Cơ sở hạ tầng giống như những bức tranh trong sự nghiệp sáng tác của người họa sĩ, nhìn vào đó người ta có thể đánh giá được tài năng. Từng công trình cơ sở hạ tầng được ví như từng tác phẩm hội họa. Có những kiệt tác được sáng tác trong lúc xuất thần nhưng cũng có một số công trình vụng về, vì người họa sĩ đã thực hiện lúc tâm trạng không hứng khởi.
Ở lĩnh vực nghệ thuật điều này khó tránh khỏi. Nhưng nếu những bức tranh vụng về, bết bát chiếm phần lớn trong sự nghiệp sáng tác của người họa sĩ, thì công chúng sẽ xét lại thực tài! Như hội họa, cơ sở hạ tầng cũng thuộc phạm trù vật thể “nhìn là thấy”.
Thấy gì? Thấy toàn bố cục của nền kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa và chất lượng cuộc sống của người dân ở các thì quá khứ, hiện tại và tương lai. Bức tranh toàn cảnh cơ sở hạ tầng của TP. HCM hiện nay đã phản ánh một cách trung thực “tài năng” của người “họa sĩ”.
Vì thế, khi nói đến thực trạng của cơ sở hạ tầng mà “quên” đề cập đến chữ C – con người, thì cũng giống như ta nói bức tranh tự nó xấu, không phải do người vẽ vậy.
Con người và cải cách hành chính: trách nhiệm
 |
|
Giải quyết hồ sơ, giấy tờ cho dân theo mô hình
một cửa một dấu ở UBND Q.1, TP.HCM - Ảnh:N.C.T |
Hệ thống hành chính (HTHC) có hai phần: một là thủ tục và cơ chế vận hành, hai là bộ máy hành chính. Khi nói đến cải cách hành chính là nói đến cải tiến thủ tục, hợp lý hóa cách vận hành và chuyên nghiệp hóa bộ máy.
HTHC giống như cơ thể con người – hoàn chỉnh ở mức tuyệt đối – thiếu hoặc thừa một bộ phận thì coi như bị dị dạng. Nếu coi cấu thành bên ngoài của HTHC là bộ máy, thì ở con người là đầu, mình, tứ chi; nếu coi bên trong HTHC là cơ chế vận hành, thì ở con người là bộ não và hệ thần kinh.
Sự phối hợp đồng bộ, chuẩn xác, nhịp nhàng ở con người như thế nào thì hệ thống hành chính phải như thế ấy, không đạt như vậy là bất bình thường và sẽ cho tác dụng ngược. HTHC được hình thành là để thực hiện mục tiêu chính trị của Nhà nước; Nhà nước nào, HTHC nấy. Một HTHC chuyên nghiệp, hợp lý và trách nhiệm sẽ đem lại hiệu quả cho nền kinh tế; ngược lại chính nó sẽ làm mọi hoạt động của xã hội trở nên trì trệ.
Những năm gần đây tại TP.HCM, cải cách hành chính luôn được xem là khâu đột phá, nhưng hội nghị vẫn nhận định HTHC là một trong ba nguyên nhân kìm hãm sự phát triển của Thành phố.
Vì vậy, cải cách hành chính như thế nào, kiên quyết tới đâu, hiệu quả ra sao tùy thuộc vào trách nhiệm của chữ C xin thêm – con người – quyết định.
Có những căn bệnh thầy thuốc không muốn nói, người bệnh không muốn nghe và thân nhân không muốn biết, nhưng bệnh thì không tự khỏi, cho nên làm thinh trong hoàn cảnh này là đồng nghĩa với vô trách nhiệm. Theo người dân, cơ cấu kinh tế, cơ sở hạ tầng và cải cách hành chính đó là kết quả, không phải nguyên nhân.
Nguyên nhân của mọi nguyên nhân cản trở TP.HCM “phát triển kinh tế một cách quyết liệt hơn” chính là chữ C chưa được hội nghị đề cập: Con Người!
