 |
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng (trái) và 21 thành viên Chính phủ đã nhận được gần 300 câu chất vấn.
Ảnh: Lê Nhung |
GS. TSKH Nguyễn Ngọc Trân, Nguyên đại biểu QH khóa 9, 10,11, Nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại QH khóa 11 có bài viết đặt vấn đề, mở ra diễn đàn để độc giả cùng tham gia.
Câu hỏi từ một cử tri
1. Để vượt qua khó khăn trên bước đường phát triển bền vững, nguồn nhân lực là một nhân tố cơ bản, hàng đầu.
Mặc dù có những tiến bộ nhất định trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, cử tri thực sự chưa yên tâm với những “đổi mới” của ngành vì chưa thấy được những đường nét cơ bản của một chiến lược trong lĩnh vực này.
Tỉ lệ lao động đã qua đào tạo nghề vẫn còn quá thấp so với các nước trong khu vực và nhất là so với yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Luật Giáo dục 2005 sửa đổi Luật năm 1998 vẫn còn là một bộ khung rỗng.
Vẫn còn đó vấn đề sửa đổi sách giáo khoa (sửa đổi) và dạy thêm học thêm. Lại mở ra “đại học quốc tế” và “đẳng cấp quốc tế”, mô hình “liên kết đào tạo” với đại học nước ngoài mà mỗi nơi, mỗi người hiểu một cách. Đại học mọc lên như nấm, các tiến sĩ cho thuê bằng thật cũng như “dỏm”, và chạy sô “giảng dạy trên giấy”. Tỉ lệ giảng viên có trình độ thạc sĩ trở lên thiếu trầm trọng đến mức một số đại học tư thục ngay tại Tp. Hồ Chí Minh đang sử dụng sinh viên vừa tốt nghiệp cao đẳng để dạy đại học!
Cử tri được nghe Bộ trưởng đề cập nhiều lần một “đề án đào tạo 20.000 tiến sĩ trong mười năm” với dự toán khoảng 700 triệu USD, xem đây là bước đột phá cho cải cách giáo dục đại học.
Mặc dù rất hiểu sự bức thiết và cơ sở của các con số, tính toán từ cung và cầu, nhưng khó mà tin được tính khả thi của đề án 20000 tiến sĩ này (trong đó 38% đào tạo ở nước ngoài, 15% đào tạo phối hợp) bởi lẽ các con số mục tiêu không thể đơn thuần là kết quả của bốn phép tính và nhất là vì đào tạo tiến sĩ khác hẵn với đào tạo cử nhân hay kỷ sư, không thể đào tạo “từng mớ” theo niên chế, trừ phi đào tạo “tiến sĩ hữu nghị”, đầu vào bằng đầu ra sau 3 năm. Chưa kể đến đề tài luận án xuất phát từ những vấn đề của đất nước hay để giải giúp các bài toán của nước ngoài.
Xin được hỏi Bộ trưởng Bộ Giáo dục và đào tạo:
(a) Bộ trưởng có dám chịu trách nhiệm đến cùng với dự án 20.000 tiến sĩ, trước đây dự kiến hoàn thành trong 10 năm vào năm 2015, và nay lùi sang 2020?;
(b) Sau hơn hai năm nhậm chức, khi nào Bộ trưởng có thể trình được với Quốc hội dự thảo chiến lược giáo dục và đào tạo?
2. Quốc hội từ nhiều năm qua đã chấp nhận bội chi ngân sách 5% GDP để đầu tư xây dựng đất nước. Để giảm bội chi ngân sách, nâng cao chất lượng phát triển, nhất thiết phải chấm dứt lãng phí, loại trừ đầu tư từ ngân sách nhà nước kém hiệu quả, kéo dài, thất thoát và tham nhũng.
Tìm hiểu một số dự án đầu tư từ ngân sách nhà nước cho thấy báo cáo nghiên cứu khả thi của nhiều dự án được xây dựng chưa đủ cơ sở khoa học, đưa ra mức đầu tư thấp, cốt sao “giành” cho được dự án, rồi sau đó sẽ yêu cầu bổ sung tổng dự toán. Đây là một trong những nguyên nhân, nhưng khá phổ biến, dẫn đến dự án bị kéo dài, gây lãng phí bội chi ngân sách mà công trình kém hiệu quả, không bền vững, tác động xấu đến môi trường.
Từ tháng 3/2008 tôi đã kiến nghị “đã đến lúc Chính phủ và Quốc hội cần đề ra những quy định về những yêu cầu tối thiểu để một báo cáo nghiên cứu khả thi khi đã được phê duyệt là văn bản đảm bảo tính khả thi của dự án, và làm rõ phạm vi trách nhiệm của bộ chủ quản cũng như các bộ ngành chức năng có liên quan”.
Trong tinh thần đó, từ tháng 8/2008, tôi đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ (trong quyền hạn) và Chủ tịch Quốc hội (vì có liên quan đến ngân sách và luật pháp) hoãn triển khai một dự án như vậy, dự án “Luồng tàu biển trọng tải lớn vào sông Hậu qua Kênh Quan Chánh Bố”, cho đến khi chủ đầu tư làm rõ tính khả thi của dự án, làm rõ tổng mức đầu tư thực và tuân thủ đầy đủ các quy định của Luật Bảo vệ môi trường.
Xin được biết ý kiến của Thủ tướng về hai kiến nghị cụ thể trên đây.
