Kỳ 1: Bestseller ở Việt Nam và thế giới

Danh mục bestseller hay đỉnh Olympia vinh quang

Ở phương Tây, danh mục những cuốn sách bán chạy nhất luôn được tôn vinh như những đỉnh Olympia, mà tác giả của những cuốn sách bestseller như những vị thần ngự trị ở đó. Các tờ báo lớn như New York Times, USA Today, Los Angeles Times đều có danh sách bestseller theo những cách tính của họ.

Ngay cả cuốn bestseller của thế giới - "Mật mã Da Vinci" - cũng chỉ là một cuốn "bán được" trên thị trường sách VN, khoảng 10.000 bản.

Một bestseller được định nghĩa là một cuốn sách có lượng độc giả lớn, nằm trong danh mục sách bán chạy nhất ở thời điểm hiện tại theo cách tính của một tờ báo hay tạp chí lớn, dựa trên số liệu thống kê từ hệ thống bán lẻ.

Danh mục bestseller thường được tính trong thời hạn một tuần - khoảng thời gian khá ngắn. Có những cuốn sách chỉ nằm trong danh mục một lần nhưng cũng đã trở thành bestseller. Cũng có những cuốn sách liên tục nhiều tuần nằm trong danh sách.

Cuốn Mật Mã Da Vinci của Dan Brown liên tục nằm trong danh sách bán chạy nhất của tờ New York Times - tới 86 tuần - và chủ yếu nằm ở vị trí số 1, với 15 triệu bản sách đã được bán ra.

Nhiều người đặt câu hỏi bao nhiêu bản được bán ra trong một tuần thì được coi là bán chạy để có thể lọt vào danh sách. Số liệu này khá chênh lệch ở các quốc gia.

Ở những nước có văn hóa đọc phát triển như Anh Quốc, một cuốn sách bìa cứng bán được từ 4.000 tới 25.000 bản một tuần được coi là bestseller. Con số này ở Canada là 5.000/tuần.

Vậy còn ở Việt Nam thì sao?

Việt Nam: Chưa có danh mục Bestseller!

Danh mục bestseller là một sự kiện truyền thông được các báo và tạp chí lớn của phương tây sử dụng để tôn vinh những cuốn sách và tác giả bán chạy nhất, qua đó góp phần đẩy mạnh văn hóa đọc trong cộng đồng. Ở Việt Nam, chưa có một danh sách như vậy được báo chí thực hiện.

Bà Phạm Thị Hóa, Phó phòng Kinh doanh nội địa, Công ty cổ phần Phát hành Sách TP.HCM (Fahasa), cho biết: “Hiện nay, các nhà sách cũng có những thống kê về những cuốn bán chạy nhất nhưng chỉ trong phạm vi phát hành của mình. Không có một đơn vị nào đứng ra thu thập số liệu thống kê cụ thể trên toàn bộ hệ thông phát hành cả nước nên mọi con số đưa ra đều chưa mang tính khái quát”.

Chính vì thế, gần như không có một định nghĩa rõ ràng ở Việt Nam về việc thế nào là một bestseller. Tất cả chỉ là một sự nhận định không chính thức.

Bestseller ở VN? Tất cả chỉ là nhận định không chính thức, bí hiểm như nụ cười của nàng Mona Lisa.

Tuy nhiên, vẫn có những cuốn sách bán chạy và trở thành hiện tượng. Một số công ty phát hành đã mạnh dạn công bố số lượng bán ra của một số đầu sách “nóng” trong những năm qua.

Hai hiện tượng đặc biệt là cuốn "Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm" và "Mãi mãi tuổi 20" bán riêng trong hệ thống của Fahasa đã lên tới con số 100.000 bản.

Một số cuốn thuộc dạng “hiện tượng” khác mà FAHASA độc quyền phát hành ở phía nam như Thế giới phẳng hay Hồi ký Hillary Clinton cũng ước đạt con số 30.000. Cuốn Điệp viên hoàn hảo khoảng 20.000 bản.

“Bestseller” Việt Nam = số lượng bản in… thử ở Mỹ

So với con số một hai ngàn bản in của những đầu sách trung bình hiện nay, những con số vài vạn trên đã là ấn tượng. Nhưng nếu so với những quốc gia có văn hóa đọc phát triển thì những con số đó còn quá khiêm tốn.

Ví dụ như cuốn Mật mã Da Vinci ở Mỹ, nhà xuất bản in 10.000 bản thử để gửi biếu tới các nhà sách và báo chí. Ở Việt Nam, cũng cuốn sách đó bán được 10.000 bản, và đã được coi là cuốn sách có lượng phát hành khá cao.

Từ thực tế trên, có thể thấy số lượng sách bán ra ở Việt Nam hãy còn rất hạn chế. Chưa có nhiều cuốn sách bán thật chạy thì cũng khó thành lập danh mục sách bán chạy nhất một cách thường xuyên, liên tục.

Đó cũng chính là một trong những nguyên nhân khiến cho danh mục bestseller chưa trở thành hiện tượng truyền thông ở Việt Nam.

Kỳ sau: Có hay không một công thức tạo bestseller?