Sự kiện nóng
Nhân vật trong ngày
Thông tin đa chiều
Nghe xem đọc
Thế giới truyền thông
Tư liệu & Suy ngẫm
Harvard'S
Trực tuyến cùng TOP
Đăng ký nhận bản tin
ẢNH ẤN TƯỢNG
Ngày 9/6/2009, chuyên trang TuanVietNam.net vừa tròn hai tuổi. TuanVietNam.net xin cảm tạ sự tin cậy, yêu mến, và sự cộng tác nhiệt tâm của các cộng tác viên - những chuyên gia kinh tế, chính trị - xã hội, quốc tế, văn hóa, giáo dục… và bạn đọc xa gần.
BẢN NHẠC HÔM NAY
SÁCH HAY NÊN ĐỌC
Cùng với niềm say mê đặc biệt về hiến pháp của mình, dịch giả đã cung cấp một bức tranh toàn cảnh về sự ra đời của Hiến pháp Mỹ, như một lời lý giải cho rất nhiều người có cùng mối băn khoăn.
Bệnh của độc quyền
29/10/2008 11:00 (GMT + 7)
Nhìn vào hành xử oái oăm của ngành điện và ngành xăng dầu mà như Ts. Nguyễn Đức Thành, ĐHQGHN đánh giá là do "cấu trúc ngành độc quyền cho phép họ làm như vậy", người dân có thể bóc tách rất nhiều những căn bệnh mà độc quyền gây ra.

Thủy điện Pleikrông. Ảnh SGTT.

Suốt ngày đuổi theo giá

Chuyên gia Nguyễn Trung từng đặt câu hỏi "liệu có quốc gia nào giống Việt Nam, suốt ngày người dân phải đuổi theo giá? Can cớ của nó không gì khác chính là cơ chế độc quyền".

Xét trên khía cạnh giá cả, cơ chế thị trường và cơ chế độc quyền tạo nên hai xu hướng đối lập nhau.

Tháng 4 năm 2008, giá một chiếc ti vi màn hình tinh thể lỏng giá là 15 triệu đồng. Cũng chiếc TV đó, nhưng giá hiện nay chỉ là 10 triệu đồng. Người tiêu dùng được lợi 5 triệu đồng. Đó là vì có nhiều hãng sản xuất loại ti vi đó cạnh tranh với nhau, giảm giá để thu hút khách.

Trong khi đó với xăng dầu, điện, hay một số ngành độc quyền khác, người tiêu dùng hầu như không được thụ hưởng chiều hướng giảm giá này. 

Trong môi trường cạnh tranh, áp dụng cơ chế thị trường, DN không đặt giá đúng, tự họ sẽ triệt tiêu năng lực cạnh tranh đảm bảo cho sự tồn tại của DN mình. Trong khi đó, với cơ chế độc quyền, DN có quyền áp đặt từ sản lượng tới giá thành mà người tiêu dùng vẫn phải ngậm ngùi chấp nhận.

Độc quyền còn cho phép DN độc quyền ép giá các nhà đầu tư khác. Cách đây một thập kỷ, công ty Oxbow của Mỹ xin xây dựng nhà máy nhiệt điện 650MW ở Quảng Ninh. Cả Thủ tướng Phan Văn Khải và Phó Thủ tướng Nguyễn Mạnh Cầm trong Chính phủ thời đó rất ủng hộ dự án. Nhưng, EVN chỉ khăng khăng mua điện với giá chưa đến 4 cent/KWh, mức giá rất thấp.

Ts. Nguyễn Đức Thành (ĐHQG Hà Nội) phân tích, các DN luôn dựa vào cấu trúc thị trường để tăng giá khác nhau. DN chiếm giữ sức mạnh thị trường lớn sẽ chi phối giá. Với cấu trúc ngành độc quyền, khi một yếu tố bên ngoài tác động vào, sức mạnh tăng giá của DN khuếch đại lớn hơn rất nhiều so với tác động thực tế trong cơ chế thị trường.

Nhiệt điện Cần Thơ. Ảnh SGTT

Bệnh của độc quyền


Độc quyền gây ra rất nhiều bệnh. Được bầu sữa ngân sách rót tiền, rót vốn, để đầu tư sản xuất điện, nhập xăng dầu, đảm bảo cung cấp đủ cho sản xuất và sinh hoạt của nhân dân, nhưng mỗi khi có cơ hội, các DN độc quyền đều ưu tiên và cố tình đặt lợi ích của doanh nghiệp lên trên.

Trước đó, ngành điện lúc nào cũng kêu thiếu vốn, nhưng vẫn đầu tư ngoài ngành vào lĩnh vực không phải là trọng tâm trọng điểm là tài chính ngân hàng, thậm chí dự định đầu tư cả bất động sản.

Tập đoàn điện lực còn mắc thêm bệnh nhà giàu, đó là xin tiền thưởng quá lớn. Cho dù không lo đủ điện cho nền kinh tế theo đúng nhiệm vụ Chính phủ giao, nhiều công ty phân phối điện vi phạm kỷ luật, nhưng vẫn xin thưởng 1.002 tỷ đồng.

Trong khi đó, ở nhiều cơ quan, trong hàng trăm người lao động, cũng chỉ có số ít người đạt thành tích chiến sỹ thi đua, nhận thưởng vài trăm nghìn đồng cũng đã vui, thì 84.000 cán bộ ngành điện, dù hoàn thành hay không hoàn thành nhiệm vụ, vẫn được đề nghị thưởng tới 3 tháng lương.  

Độc quyền cũng còn dẫn đến thiếu minh bạch, thậm chí là nói dối. Độc quyền đồng nghĩa với việc anh có quyền đóng kín cửa. Hệ quả là không ai biết chính xác lãi lỗ của các ngành xăng dầu hay điện ra sao, sử dụng tiền ngân sách mà thực chất là tiền của nhân dân đóng góp hiệu quả thế nào.

Nhiều năm qua, ngành điện luôn kêu gào là lỗ, nhưng con số được ngành điện công bố là lãi, thậm chí lãi lớn, năm nay khoảng 6.000 tỷ đồng.

Tổng công ty xăng dầu, nói là đã nhập quá nhiều xăng dầu giá cao từ trước nên không thể giảm giá mạnh, nhưng nhập bao nhiêu, chênh lệch giá thế nào thì không thực rõ ràng.  

Một bệnh xấu nữa của độc quyền là trì trệ. Ví dụ đầu tiên của bài này cho thấy, các hãng ti vi tự động nhìn nhau giảm giá, còn xăng dầu lại nhìn nhau trì hoãn giảm giá, điện thì đề xuất tăng giá.

Độc quyền xăng dầu buộc người tiêu dùng phải chịu giá cao. Ảnh: Ketoantruong.com.vn

Hơn nữa, điện hay xăng dầu là sản phẩm mà ngày nào cũng phải dùng đến. Chậm ngày nào dân mất thêm tiền ngày đó.

Dù có 9 đầu mối nhập khẩu cung ứng xăng dầu, nhưng 8 "ông" DN nhỏ đứng chờ động thái của Tổng công ty xăng dầu, trong khi Tổng công ty xăng dầu lại dường như ngủ quên.

Với ngành điện, một số đơn vị phát điện đã không ít lần phàn nàn bệnh ông lớn của Tập đoàn điện lực khi từ chối mua điện của họ, hay thủ tục hợp đồng mua bán quá phức tạp, mất nhiều thời gian.

Có đơn vị ngoài ngành điện đang đầu tư khâu phát điện thì kêu thời gian đàm phán với EVN lên đến 2 năm, thậm chí có dự án đến 6 năm. Trì hoãn, khó khăn như vậy, nhà đầu tư không mấy thiết tha bỏ tiền vào lĩnh vực này cũng là điều dễ hiểu.

Độc quyền còn có thể dẫn đến lãng phí. Một giám đốc công ty đầu mối xăng dầu khẳng định, định mức chi phí quản lý của Tổng công ty xăng dầu Việt Nam chắc chắn lớn hơn DN của ông này. Cho đến nay thì thất thoát xăng dầu, thất thoát điện cụ thể là bao nhiêu, vẫn chưa có con số chính xác. Tổn thất này lẽ đương nhiên sẽ được các DN tính vào chi phí. Hậu quả là người tiêu dùng và nền kinh tế chịu tác hại  xấu.

Lắm bệnh như thế, nên chừng nào còn độc quyền, chừng nào nhà nước chưa xử lý mạnh tay với các” quý tử” này thì các căn bệnh của độc quyền vẫn tồn tại gây hại cho nền kinh tế.

Phàm những gì không phải chân lý, hay định luật thì đều có thể thay đổi được. Do vậy những căn bệnh độc quyền vẫn có thể chữa trị nếu có cơ chế kiểm soát tốt. Đầu tiên phải bắt đầu từ minh bạch các thông tin về các doanh nghiệp này, tiếp đó là tạo thêm nhiều doanh nghiệp cùng ngành để cạnh tranh. Hiệu quả này được minh chứng rõ từ việc hình thành nhiều nhà cung cấp dịch vụ di động trong ngành viễn thông vài năm trước. Kết quả là người tiêu dùng và nền kinh tế sẽ hưởng lợi.  

  • Vũ Dũng – Đức Thành

ĐÓNG GÓP CỦA BẠN ĐỌC CHO CHUYÊN MỤC
(Hãy gửi cho chúng tôi bản đánh máy có dấu để bài viết của bạn sớm được đăng!)
 
Họ và tên: Nguyễn Công Thành
Địa chỉ: Thanh Xuân - Hà Nội
Email: thanhbong2007@yahoo.com

Như các báo đã đưa tin, hiện nay tình trạng buôn lậu xăng dầu từ Campuchia sang Việt Nam đang diễn ra bởi xăng của Campuchia đang rẻ hơn Việt Nam vậy kính mong các cơ quan chức năng khẩn trương ngăn chặn để tránh gây thiệt hại cho các công ty xăng dầu của chúng ta và ảnh hưởng tới thị trường của các công ty độc quyền.

Họ và tên: Trần Quang Thanh
Địa chỉ: 12 Ngô Quyền
Email: Thanhtranquang@gmail.com

Do là ngành độc quyền nên Nhà nước phải quản lý giá xăng dầu nếu không các doanh nghiệp sẽ giảm giá rất ít dù giá dầu thế giới đã giảm hơn 50% ( từ khoảng 140 xuống 65 đo / thùng dầu thô). Điều này cũng không trách gì họ được vì đã là doanh nghiệp thì trước hết phải là lợi nhuận. Tương tự ngành điện cũng chẳng mua điện giá cao dù đang thiếu điện nếu không bị bắt phải mua vì càng mua thì họ càng lỗ. Điều cần làm là đẩy nhanh việc xoá bỏ cơ chế độc quyền các ngành này có thể có một số cách:
- Cho nhiều thêm nhiều doanh nghiệp được nhập khẩu xăng dầu tiến đến tất cả các doanh nghiệp nào có đủ điều kiện đều được tự do nhập khẩu xăng dầu.
- Giảm mạnh tỷ lệ của evn, chia nhỏ evn thành nhiều công ty, tổng công ty độc lập cạnh tranh mua bán với nhau. Vừa qua evn từ chối 13 nhà máy điện thật là tốt, nên giao hết cho các đơn vị khác như dầu khí, than, vinashin, lilama... đầu tư để các đơn vị này đủ mạnh có thể cạnh tranh được với evn

Họ và tên: Phạm Quang Tuấn
Địa chỉ:
Email: quangtuan989@yahoo.com.vn

Bệnh độc quyền có từ thời bao cấp mà hiện nay chúng ta đang nỗ lực vận hành nền kinh tế theo kinh tế thị trường. Việc quản lý giá đối với ngành điện và xăng dầu của chính phủ là để lợi cho người dân và đảm bảo vững chắc cho nền kinh tế nhưng hiện nay hai lĩnh vực này lại không thực hiện đúng chủ trương đó của chính phủ. Để tránh việc thực hiện như trên chính phủ cần mạnh tay kiểm tra, giám sát minh bạch và xóa bỏ tính độc quyền như đối với ngành thông tin, viễn thông

Họ và tên: Mai Khắc Ban
Địa chỉ:
Email: mkhacban@yahoo.com

Doanh nghiệp xăng dầu và Điện là các doanh nghiệp do nhà nước quản lý., mà cụ thể hơn là do hai bộ Công thương và Tài chính điều hành và giám sát các hoạt động kinh doanh, sản xuất. Vậy mà từ lâu rồi các phản ánh của người dân thông qua báo chí về hành vi độc quyền của họ không hề bị cơ quan nhà nước có ý kiến gì. Không những thế các doanh nghiệp này còn được một số vị lãnh đạo của hai Bộ trên thanh minh, giải thích cho việc làm mang tính độc quyền của họ. Vậy thì theo tôi, vấn đề bây giờ, nếu được, là nên hướng vào ý kiến của các cơ quan nhà nước trước đã. Còn chúng ta nói đã quá nhiều rồi mà có được gì đâu? Xin đề nghị TUANVIETNAM nói giùm ý kiến này.

Họ và tên:
Địa chỉ:
Email: thaohuongp@yahoo.com

Không phải nói thêm gì nữa. Bài viết này rất hay, rất đầy đủ và rất đúng!

Họ và tên: nguyễn Thanh Lịch
Địa chỉ:
Email: lichtet77@yahoo.com

Tôi đọc bài viết Ts. Nguyễn Đức Thành, ĐHQGHN thật là thấm thía và đau xót cho 1 cơ chế như ở việt nam, qua bài viết này liệu chính phủ có thay đổi quan điểm hay không và đến bao giờ mới hết độc quyền có lẽ "còn lâu mới thay đổi được"

Họ và tên: Trần Đức An
Địa chỉ:
Email: quangminh_307@yahoo.com.vn

Còn 01 ngành nữa mà các báo đài chưa nói tới : đó là tình trạng độc quyền của ngành nước; hiện nay có một số tỉnh thành đã chuyển thành công ty TNHH tuy nhiên cơ chế vẫn hoạt động như điện, xăng dầu thôi.

Họ và tên: Nguyen Van Nam
Địa chỉ:
Email: Nam@yahoo.com

Theo tính toán bình quân mỗi người trong ngành điện được nhận khoảng 13 triệu.
Đó chỉ là tính toán thôi. Mỗi nhân viên ngành điện, những người phải vất vả lao động trực tiếp chỉ được nhận tối đa nhu thế này: 30/04 được nhận khoảng 500.000đ, 2/9 được nhận 500.000đ, Tết dương lịch (nếu có) 500.000đ; tết âm lịch cao lắm 1.000.000đ, tết thiếu nhi mỗi cháu 100.000đ, Ngày phụ nữ mỗi chị em 100.000đ; còn lại là các vị lãnh đạo tổ chức khen thưởng nhau, biếu tặng, tổ chức đi du lịch... vì vậy, các quý vị có chỉ trích, vui lòng loại trừ những đối tượng nhỏ bé này ra cho chúng tôi được yên thân.

Họ và tên: Tran Minh Quang
Địa chỉ:
Email: Tranminh@yahoo.com

Không ai sung sướng bằng những ông Tổng giám đốc, giám đốc các doanh nghiệp độc quyền,( hoặc nói chung, các doanh nghiệp độc quyền). Không ai kinh doanh dễ như các ông độc quyền. Vì các doanh nghiệp độc quyền của nhà nước sẵn vốn không phải của mình, lại được ưu tiên sử dụng tài nguyên, cơ sở vật chất...của nhà nước. Họ kinh doanh không sợ lỗ ( vì lỗ thì họ cũng không mất gì của họ) nhưng lãi thì họ hưởng "đậm".
Khó nhất trong kinh doanh là phải cạnh tranh, phát triển thị trường, nhưng như nghành điện, xăng dầu VN thì họ không phải cạnh tranh với ai cả .Nên chất lượng không cần phải nâng cao, giá cả không cần phải hợp lý, nhưng họ vẫn bán được đắt hàng, vì thị trường của họ là 84 triệu dân VN không còn con đường nào khác là phải mua hàng của họ. Cũng do đó mà tôi nói các ông Tổng GĐ, GĐ các Cty này kinh doanh quá dễ. Họ không cần "vắt óc" suy nghĩ diều gì. Lỗ thì họ yêu cầu lên giá, và lên giá .Có khi tiền vốn và tài sản không phải của họ, nên họ chẳng bận tâm lắm việc bảo quản giữ gìn, nên "sự thất thoát " khó mà tránh khỏi.

Họ và tên: Tạ Tốn
Địa chỉ: Cà Mau
Email: Taton3521@yahoo.com.vn

Xăng, dầu thì quá rõ không cần phải bàn cải. nhưng ngành lại khác; khi đòi tăng giá điện thì viện cớ cho rằng năm 2007 ngành điện lổ rất nhiều, nhưng khi có quyền lợi liên quan đến lợi ích của mình về vấn đề khen thường thì báo cáo trong 13 năm qua ngành điện kinh doanh không hề lổ vậy là sao? có nên chăng ngành điện hiện nay đang làm mức ảo lổ để cố tình xin được tăng giá điện. thiết nghĩ Nhà nước ta cần phải có biện pháp để khắc phục. Rốt cuộc người tiêu dùng sẽ bị thiệt hại nặng nề nhất và đặc biệt là người có thu nhập thấp. Nếu tình trạng này kéo dài thì chẳng những chính sách xóa đói giảm nghèo của Đảng và Nhà nước ta khó thành công mà còn làm cho tình trạng phân hóa giàu nghèo ngày càng tăng. Người có tiền thì cứ giàu lên, còn người không có tiền thì tiếp tục nghèo, đó là quy luật.

Họ và tên: Pham Nhu Duy
Địa chỉ: lo 4 Ap Tan Phu Binh Hung Hoa Binh Tan TPHCM
Email: duy20111946@yahoo.com

Chúng tôi là những người dân luôn quan tâm đến tình trạng của đất nước mình. Trước những cái chưa được của ngành điện, sau nữa là ngành xăng dầu, bài viết này cũng như là thay lời nói của người dân chúng tôi vậy. Chúng tôi mong sao chinh phủ có cách nào đó, quan tâm nhiều hơn tới nỗi lo lắng của người dân chúng tôi. Nganh điện và xăng dầu dám nhìn nhận và sửa sai những việc mình làm chưa tốt. dám hy sinh lợi ích riêng để xây dựng một lợi ích chung cho quốc gia trong đó chắc chắn có thế hế con cháu của quý vị. Có vậy mới mong đất nước chúng ta sẽ đi lên vào những giai đoạn sau. Hãy nghĩ đến tương lai dân tộc trong đó có thế hệ con cháu của chúng ta,

Họ và tên: Hoàng Hải
Địa chỉ: Thanh xuân
Email: hoangduchaithuy@yahoo.com

Bài viết độc quyền quá chính xác. Nhà nước còn cho xăng dầu, điện độc quyền thì chỉ thiệt cho dân. Các doanh nghiệp luôn kêu lỗ nhưng thực sự xăng dầu vô cùng lãi . Chỉ làm giầu cho mấy ông Tổng giám đốc. Phải công khai trong kinh doanh . Phải hạ giá xăng dầu ngay cho phù hợp với thế giới./.

Họ và tên: minh khang
Địa chỉ: tphcm
Email: songtim24@yahoo.com

Độc quyền là vấn đề hiển nhiên xảy ra trong nền kinh tế thị trường. Độc quyền về thị trường tiêu thụ, độc quyền về nhãn hiệu, độc quyền về kiểu dáng,...Tuy nhiên dạng độc quyền nguy hiểm nhất là liên minh độc quyền, độc quyền có bảo hộ của nhà nước. Loại độc quyền này khó bị đánh bại nếu cơ chế quản lý vĩ mô không thay đổi.

Đối với các sản phẩm xa xỉ: tivi LCD, phát sinh sáng chế... thì độc quyền để bù đắp chi phí cơ hội để bỏ ra. Người tiêu dùng sẽ chẳng sao nếu giá của các mặt hàng này cao và tác động đối với các tầng lớp nhiều tiền.

Dạng độc quyền đối với các nhu phẩm thiết yếu như: điện, nước, điện thoại, xăng dầu... loại độc quyền này ảnh hưởng trực tiếp chất lượng cuộc sống của người dân lao động, loại độc quyền này không được nhân bản.

Địa chỉ email gửi : tuanvietnam@vietnamnet.vn
Bạn có ý kiến gì về bài báo này?
  Tắt Telex Vni
Họ và tên:   
Địa chỉ:  
E-mail:   *
Điện thoại:   
File gửi kèm:    (Max 100KB)
File gửi kèm:    (Max 100KB)
File gửi kèm:    (Max 100KB)
Tiêu đề:   
Nội dung:   *
   

 
CÁC TIN KHÁC
"Chàng trai 22 tuổi không thể sống trong quần áo thiếu niên" (31/10/2008)
"Quốc hội phải chuyên mới có thể đóng đúng vai" (28/10/2008)
TƯ LIỆU & SUY NGẪM
Kinh tế Việt Nam và chặng đường dài phía trước
Ngăn chặn tham nhũng bằng luật ngân sách
Nước Mỹ với thứ vũ khí hơn 200 năm
THÔNG TIN ĐA CHIỀU
Tại sao văn hóa "suy dinh dưỡng"?
Có nên để Hồ Tây cho người nước ngoài ở và buôn bán?
Đổi mới cơ chế dùng người để dẹp lạm phát chức danh
THẾ GIỚI TRUYỀN THÔNG
Gần 300 nữ phóng viên Mỹ từng có mặt ở Việt Nam
Góc nhìn về chiến tranh VN của các nữ phóng viên Mỹ
Những bức ảnh khiến Obama phải giấu
HARVARD'S
Học hỏi từ mọi người
Xây dựng liên minh và đối tác hiệu quả
Marketing và những cuộc cách mạng dữ liệu xã hội
TRỰC TUYẾN CÙNG TOP
Tuyên chiến với cuộc tấn công của hàng ngoại chất lượng thấp
Doanh nghiệp thua đau bởi hàng Trung Quốc giá rẻ
Những sai lầm chiến lược
  Địa chỉ truy cập: www.tuanvietnam.net hoặc www.vietnamweek.net. Tổng Biên Tập: Nguyễn Anh Tuấn
Toà nhà VietNamNet - 141 Bà Triệu, Hai Bà Trưng, Hà Nội - Điện thoại: 04 37722729, Fax: (04)37722734, Email: tuanvietnam@vietnamnet.vn