GS Nguyễn Lân Dũng. Ảnh: VA

Biết bảo vệ bản thân sẽ tránh được bệnh tả

 - Thưa giáo sư, tỉ lệ bệnh nhân nhiễm khuẩn tả trong tiêu chảy cấp đã rất lớn, đã đến thời điểm Bộ Y tế công bố dịch hay chưa? 

Chúng ta phải tuyên truyền ở mức độ đúng mực, đây thực chất là vi khuẩn tả, nhưng chưa lây lan thành dịch. Nhưng theo tôi, phải nói rằng đó là vi khuẩn tả để mọi người dân có biện pháp phòng tránh. 

Vi khuẩn tả chết rất dễ ở 70 độ C, cho nên nếu bạn biết giữ cho bạn, không ăn uống thứ gì sống thì không thể bị nhiễm bệnh được. Phải nói rõ cho mọi người biết bệnh tả rất nguy hiểm, nguy hiểm không phải vì độc tính, bởi nó không có độc tính mạnh, nhưng gây mất nước và người bệnh có thể chết vì mất nước. 

Vi khuẩn tả diệt dễ lắm, trong khi chờ có kháng sinh thì phải uống nước, đừng để mất nước. Mọi người phải hiểu rất rõ về bệnh tả, thì mới phòng chống được, đồng thời phải hết sức nghiêm chỉnh thực hiện vệ sinh đường phố. 

- Vệ sinh đường phố của chúng ta có vấn đề?

Tôi không đồng ý dùng thuật ngữ “cơm bụi”, cơm thì không thể “bụi” được. Theo tôi, thức ăn phải được đưa vào trong nhà, không thể bán ở ngoài đường được và cũng không có nước nào bán cơm ở ngoài đường cả. Thức ăn phải được nấu chín, bát đũa phải được tráng nước sôi. Hiện nay ở ngoài đường, người ta chỉ dùng một thùng nước để rửa cho tất cả bát đũa thực khách ăn, bẩn vô cùng, mà mắt thường không thể nhìn thấy. 

Người nghèo không thể vào khách sạn để ăn được, vậy để bảo vệ sức khỏe thì bắt buộc các cửa hàng "cơm bụi" hiện nay phải kinh doanh trong nhà.

Cho nên, việc cần làm khẩn trương là giáo dục mọi người tự bảo vệ mình bằng cách không ăn cái gì tươi sống, tạm thời không ăn rau sống. Phải đậy thức ăn không để ruồi bâu bởi thức ăn chín rồi, ruồi cũng có thể đem vi khuẩn tả đến được. Tóm lại, nếu biết tự bảo vệ mình thì hoàn toàn có thể tránh được bệnh tả. 

Người dân vẫn vô tư ăn uống trên hè phố dù bệnh tả lan rộng. Ảnh: Lệ Hà

 
- Điều đó có nghĩa là cần một sự vào cuộc của nhiều bộ, ngành, địa phương? 

Tôi cho là của nhân dân. Làm thế nào để các đoàn thể nhân dân hiểu biết sâu sắc về bệnh tả. Bệnh tả không phải khó chữa vì vi khuẩn dễ chết bởi kháng sinh, nhưng nó lây rất nhanh qua đường ăn uống. Nếu chúng ta tổ chức ăn uống hợp vệ sinh thì không thể nào bị được. 

Dân chưa thấy sợ thức ăn đường phố

- Ở kỳ họp trước của Quốc hội, ông đã từng chất vấn Bộ trưởng Y tế về vấn đề này và việc cảnh báo nguy cơ tái phát cũng đã được đề cập rất nhiều, nay bệnh tả không những tái phát mà còn tái phát trên diện rộng?

Tôi thấy vấn đề tuyên truyền phổ biến chưa được sâu rộng. Ví dụ lợn tai xanh ở Thanh Hoá như thế, nhưng nem chua vẫn chủ yếu từ Thanh Hoá sản xuất. Nem là gì, là thịt lợn sống. Đã chôn lợn mà lại sản xuất nem thì tôi không hiểu. Nem chua từ Thanh Hoá vẫn ra khắp nơi. 

Tôi thấy rất đau lòng là sức khỏe của người dân không được bảo vệ. Tôi cho rằng đây không phải là vấn đề tiền nong, mà là vấn đề tuyên truyền cho mọi người ăn sạch, ở sạch, đặc biệt không thể có thức ăn bẩn.

- Dường như chúng ta có sự lúng túng trong việc kiểm soát nguồn lây của khuẩn tả vì trước đây chúng ta kết luận thủ phạm là mắm tôm, giờ lại nói khác?

Nguồn lây thì dễ hiểu thôi. Vi khuẩn tả chủ yếu lây qua ruồi, nếu vệ sinh không tốt, phân người bị tả xuống nước, nước lây lan ra cái khác. Nếu tưới rau bằng nước bẩn thì rất nguy hiểm cho nên tạm thời phải ngừng ăn rau sống và ngừng tất cả những thứ gì chưa nấu chín và bị ruồi bâu.

Trước tình hình đang lan rộng này, phải hết sức khẩn trương tiêm vắc-xin để phòng bệnh. 

Tôi mong muốn chúng ta phổ biến rộng rãi hơn và nên tận dụng các đoàn thể quần chúng. Chúng ta hãy vận động hội phụ nữ, hội cựu chiến binh, người cao tuổi... tất cả đều phổ biến cho mọi người ăn sạch. 

Tôi thấy xung quanh tôi mọi người ăn uống thoải mái lắm, họ ngồi ngoài đường ăn rất vui vẻ, không sợ gì cả, trong khi đó rất dễ bị bệnh. 

Cần tuyên truyền đúng mức, không giấu dân về bệnh tả, nhưng cũng không thổi phồng đến nỗi làm khách du lịch sợ hãi. Thực ra, khách du lịch đến Việt Nam không bị tả được. Chẳng có ai ở khách sạn lại bị tả cả.  

- Vừa rồi (tại Hội nghị Ban Chủ nhiệm các Hội đồng tư vấn - PV), ông nói việc tiêu hủy lợn bị dịch tai xanh theo cách chôn xuống đất là một phương pháp sai?

Tôi không dám nói là sai, nhưng tôi e ngại vì như vậy mầm bệnh lại xuống đất rồi xuống mạch nước ngầm thì sao. Một khối lượng protein lớn như vậy mà thối rữa trong đất thì rất kinh khủng và vi sinh vật có thể sinh sôi nảy nở. 

Tôi nghĩ chỉ cần một thùng nước thật to luộc lợn lên, mầm bệnh chết, có thể dùng làm gì đó, ví dụ làm thức ăn gia súc, phân bón. Biết bao nhiêu tấn lợn phải thiêu hủy và Nhà nước phải hỗ trợ 25 ngàn/cân hơi, trong khi đang chống lạm phát... Tôi không dám khẳng định mà chỉ gợi ý như thế để các nhà chuyên môn thảo luận và quyết định. 

Có lẽ cũng phải làm thế nào đó diệt vi sinh vật đi rồi mới chôn. Chôn như chúng ta đang làm, nếu không đủ thuốc sát trùng sẽ rất nguy hiểm.

• Vân Anh