Chủ trương xây nhà máy điện hạt nhân đã tính kỹ?

"Chủ trương xây nhà máy điện hạt nhân được đưa ra khi đã tính kỹ chưa? GS.TS KH Đặng Vũ Minh, Ủy viên Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, trả lời phỏng vấn báo chí về vấn đề này.

LTS: Dự án nhà máy điện hạt nhân sẽ được đưa ra thảo luận tại Quốc hội trong kỳ họp thứ 6 này. Được biết, hôm 23/10, HĐND tỉnh Ninh Thuận đã thông qua tờ trình của UBND tỉnh về chủ trương xây dựng Nhà máy điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam tại các huyện Thuận Nam và Ninh Hải (Ninh Thuận). Điện hạt nhân là câu chuyện lớn của đất nước, đang thu hút sự quan tâm theo dõi của xã hội. Để đảm bảo thông tin đa chiều Tuần Việt Nam xin giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của người đứng đầu Ủy ban Khoa học công nghệ và Môi trường của Quốc hội Đặng Vũ Minh để mọi người cùng thảo luận.

- Tại sao lại đặt nhà máy điện hạt nhân ở Ninh Thuận chứ không phải nơi khác và điều kiện tài chính của Việt Nam có đáp ứng được việc đầu tư dự án này không, thưa giáo sư?

- Việc lựa chọn vị trí xây dựng nhà máy điện hạt nhân đã được cân nhắc dựa vào nhiều tiêu chí như điều kiện tự nhiên, điều kiện xã hội, yếu tố công nghệ... Đây là những tiêu chí đã được các nước trên thế giới áp dụng. Còn về tiềm lực tài chính, ngay trong quá trình chuẩn bị dự án, chúng ta cũng phải xem xét kỹ.

- Làm thủy điện, nhiệt điện đều có những tác động tiêu cực đến môi trường. Còn điện nguyên tử có phải là nguồn năng lượng "sạch"?

- Bất kỳ nguồn năng lượng nào cũng có tác động hai mặt, năng lượng hạt nhân cũng vậy. Ngay cả việc tạo ra điện từ gió ở một số nước châu Âu, người dân sống cũng phàn nàn động cơ gây tiếng ồn khiến họ mất ngủ. Vì vậy, trách nhiệm của các nhà khoa học, các nhà quản lý là phải tìm mọi cách hạn chế tối đa những tác động tiêu cực và khai thác thế mạnh của của mỗi nguồn năng lượng để phục vụ lợi ích con người.

- Thưa giáo sư, vấn đề nhiên liệu phục vụ cho nhà máy điện hạt nhân sẽ được giải quyết ra sao?

- Việt Nam có quặng uranium nhưng việc sản xuất các thanh nhiên liệu cho nhà máy điện hạt nhân đòi hỏi công nghệ chế biến rất phức tạp mà ta chưa có. Vì vậy, trước mắt phải nhập nhiên liệu ở các nước có công nghệ chế biến. Trong tương lai, tùy theo tình hình phát triển, chúng ta sẽ phải tiến tới làm chủ công nghệ này để có thể chủ động trong việc cung cấp nhiên liệu cho nhà máy điện hạt nhân.

- An toàn trong vận hành nhà máy điện hạt nhân là điều được người dân rất quan tâm. Quan điểm của ông về vấn đề này?

- Kinh nghiệm của 32 nước và vùng lãnh thổ với hơn 430 nhà máy điện hạt nhân hạt nhân hoạt động liên tục trong hàng chục năm qua cho thấy, nếu đáp ứng được một số điều kiện thì việc vận hành nhà máy điện hạt nhân sẽ an toàn.

Trước hết là thời gian chuẩn bị. Kinh nghiệm ở nhiều nước cho thấy, thời gian chuẩn bị để bảo đảm an toàn khi xây dựng nhà máy điện hạt nhân ít nhất là 15 năm, với các công việc như ban hành văn bản pháp luật có liên quan đến năng lượng nguyên tử, lựa chọn địa điểm đặt nhà máy, đào tạo cán bộ, tìm hiểu kinh nghiệm của các nước khác...

Bên cạnh đó là vấn đề công nghệ. Trong những năm gần đây, nhiều nước đã sử dụng lò phản ứng hạt nhân thế hệ thứ ba, thậm chí còn chuyển sang thử nghiệm thế hệ lò phản ứng thế hệ thứ tư có độ an toàn rất cao...

- Vậy chúng ta sẽ lựa chọn công nghệ thế nào, thưa ông?

- Sẽ lựa chọn loại công nghệ để sau hơn mười năm nữa, tức là đến năm 2020, khi nhà máy bắt đầu hoạt động thì công nghệ đó vẫn là hiện đại và tiên tiến. Còn việc lựa chọn lò phản ứng thế hệ nào, của nước nào, các chuyên gia của nhiều ngành sẽ xem xét và quyết định theo quy định hiện hành.

- Xin cảm ơn giáo sư!

"Để vận hành an toàn nhà máy điện hạt nhân, một yếu tố rất quan trọng là con người. Theo dự kiến, năm 2015 chúng ta bắt đầu xây dựng nhà máy, năm 2020 nhà máy sẽ phát điện. Nhưng ngay từ bây giờ, chúng ta đã phải đưa người ra nước ngoài đào tạo. Khi được tham gia ngay từ khâu lắp đặt, điều chỉnh và vận hành thử các thiết bị, cán bộ kỹ thuật sẽ nắm rất vững nguyên lý, quy trình hoạt động của cả nhà máy. Hiện, cán bộ kỹ thuật của Việt Nam đã vận hành an toàn những công trình lớn như Nhà máy thủy điện Hòa Bình, Nhà máy khí - điện - đạm Cà Mau... Tôi tin rằng, với những kinh nghiệm đã được tích lũy và sự chuẩn bị đầy đủ về mọi mặt trong thời gian tới, chúng ta có thể vận hành an toàn nhà máy điện hạt nhân". (Giáo sư Đặng Vũ Minh)