Nực cười và... lo lắng

“Phát ngôn & Hành động ấn tượng” tuần này bàn đến những sự kiện “nóng” thông qua các nhân vật, con người cụ thể.

Quốc hội - Chính phủ - Cử tri

Có rất nhiều vấn đề của đời sống mà người dân quan tâm đã không được phản ánh trong báo cáo của Chính phủ... Chúng ta đưa ra mục tiêu bằng những con số vĩ mô nhưng dân muốn kiểm chứng bằng chính thu nhập của mình và các khoản chi phải trả", ĐBQH Dương Trung Quốc đã mở đầu trong bài phát biểu được cho là ấn tượng trong phiên thảo luận của kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XII.

ĐBQH Dương Trung Quốc

Theo ông Quốc, bản báo cáo của Chính phủ giống như một bức tranh trừu tượng nhiều hơn là bức tranh tả chân. Báo cáo tràn ngập những con số vĩ mô như tốc độ tăng trưởng, lạm phát, chỉ tiêu xuất khẩu trong khi nhiều vấn đề đời sống mà dân đòi hỏi đã không được phản ánh cặn kẽ như việc tắc nghẽn giao thông, chất lượng và số lượng đại học, tình trạng xây dựng thủy điện ào ạt ở miền Trung.

"Bởi vậy có một thực tế là bây giờ cử tri họ không quan tâm nhiều đến hoạt động Quốc hội nữa, cảm thấy chúng ta vẫn làm những chuyện đâu đâu mà không thấy những vấn đề rất đời sống, rất thường ngày", ông Quốc nói. (VietNamNet, 29/10)

Phải nói rằng những nhìn nhận trên là thẳng thắn, dũng cảm và... dễ đi vào lòng người. Tính chất "dân túy" hay nói cách khác là yếu tố "của dân, do dân và vì dân" thể hiện rất rõ trong bài phát biểu này. Chính ông Dương Trung Quốc đã nêu lên một hiện tượng với chính nơi mà mình đang là đại biểu, đó là "bây giờ cử tri họ không quan tâm nhiều đến hoạt động Quốc hội".

Qua đây, ta sẽ nhìn thấy được sự phản ánh phần nào diện mạo của cả hai cơ quan hành pháp và lập pháp.

Một ví dụ, như ông Quốc đã nhận ra: "Báo cáo của Chính phủ đề ngày 19/10/2009, tức là chỉ 1 ngày trước khi Quốc hội họp. Vậy với thời gian ấy các cơ quan của Quốc hội có khả năng kiểm chứng những con số mà Chính phủ đưa ra chưa? Chúng tôi cảm thấy không yên tâm với tất cả sự phân tích dựa trên những con số chưa được kiểm chứng". Vậy thì đây là biểu hiện của "việc ai nấy làm", Chính phủ và Quốc hội tuy mang nghĩa là "báo cáo" và "giám sát" nhưng lại hoạt động khá độc lập, riêng rẽ, tác động đến nhau không nhiều.

Kết quả là "đến gói kích cầu, chiếm 8% GDP và 30% ngân sách nhưng Chính phủ một mình quyết định, quyết định xong rồi thì UBTVQH mới biết và QH mãi sau này mới biết. Bây giờ có gói kích cầu thứ hai không cũng không biết", như đại biểu Nguyễn Minh Thuyết nêu ra.

Lại nói chuyện kích cầu thì lại thấy không hẳn là "bây giờ cử tri không quan tâm nhiều đến hoạt động Quốc hội". Theo đà của thế giới, thị trường chứng khoán trong nước đang tuột dốc, VN-Index trở về mức 580 điểm, thấp nhất kể từ 9/10.

Thị trường chứng khoán (hay nói sát hơn là người buôn chứng khoán, dân đầu cơ chứng khoán và những người "lướt sóng") đang "nín thở" chờ xem Quốc hội có quyết gói kích cầu thứ hai không. Và thị trường chứng khoán sẽ xanh hay đỏ là phụ thuộc rất nhiều vào tin tức từ hội trường.

Chẳng phải hồi hộp chờ lâu, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Nguyễn Văn Giàu đã cho biết tại phiên họp thường kỳ của Chính phủ diễn ra cuối tuần này (29 - 30/10), Thủ tướng sẽ quyết định có tung ra gói kích cầu thứ hai hay không.

Bất kể hiệu quả thực tế từ "sáng tạo của chúng ta", như cách ông Giàu nói về việc triển khai gói kích cầu sẽ như thế nào; cho đến thời điểm này có thể hình dung được trước rằng những tác động mới đối với nền kinh tế sắp bắt đầu.

Những người thương binh đứng trước cửa Vinashin để làm gì?

Đoàn thương binh đi đòi nợ trước trụ sở Vinashin (Ảnh: Tuổi Trẻ)

Câu trả lời là để thúc đẩy đòi nợ "đại gia" Vinashin, tức Tổng Công ty Công nghiệp tàu thủy Việt Nam.

Không biết chính thức từ khi nào, Vinashin trở thành "con nợ khó đòi". Các phóng viên của báo Tuổi Trẻ (29/10) đã chụp được ảnh đoàn thương binh của Công ty TNHH Kiêm Dung (Hà Tĩnh) đến chờ đợi ở trụ sở Vinashin để đòi nợ. Đây chỉ là một trong số nhiều "toán" đi đòi nợ, phải đến tận trụ sở Vinashin để ăn trực nằm chờ.

Trong nhiều đoàn đến Vinashin có "đoàn quân" của ông Cao Xuân Kiêm, đa số là thương binh - một bộ phận cùng góp vốn. Chính ông Kiêm cũng là thương binh, nhưng vẫn phải lặn lội không ít lần từ Hà Tĩnh tới trụ sở Vinashin để đòi nợ.

"Chúng tôi không có nhiều tiền, phải gán sổ đỏ, vay mượn để làm cho Vinashin". Thế nhưng sau khi hoàn thành dự án vào năm 2007, đến nay Vinashin vẫn nợ công ty 10 tỉ đồng. Hàng trăm lần lên đòi chủ đầu tư, hàng chục lần lên tập đoàn đòi không được. "Vinashin nói khủng hoảng, khó khăn chung nên không trả được nợ. Chúng tôi là công ty nhỏ, còn khó khăn hơn" - ông Kiêm giãi bày.

Hay một câu chuyện khác, ông Nguyễn Thanh Cảnh Tổng giám đốc Vinashin - Hạ Long, đã phải gửi đơn "kêu cứu" lên Thủ tướng. "Chúng tôi đã bị đẩy đến chân tường, trước nguy cơ trở thành những người cùng khổ chỉ vì kiểu làm ăn của Công ty TNHH một thành viên công nghiệp tàu thủy Cái Lân và Tập đoàn Vinashin", ông nói.

Mặc dù Thủ tướng đã có ý kiến chỉ đạo bằng văn bản yêu cầu Vinashin giải quyết các khoản nợ với mười doanh nghiệp trong tháng 7-2009, nhưng "các lãnh đạo Vinashin chỉ hứa hẹn, không nói rõ bao giờ trả. Quá hạn tôi cố gọi điện nhưng cũng không ai chịu nghe máy" - ông Cảnh nói.

Còn nói về việc Tập đoàn Vinashin mua một con tàu trên 1.000 tỷ đồng để chở khách du lịch từ TP.HCM đi Quảng Ninh, không nhiều người đi, chưa chạy được bao nhiêu đã hỏng, nay "đắp chiếu", giờ lại chuẩn bị mua tiếp chiếc nữa, Bộ trưởng Bộ GTVT Hồ Nghĩa Dũng nói: "Cái này là quyền đầu tư, tự do kinh doanh của doanh nghiệp. Nó không nằm trong dự án quản lý mà Nhà nước phải quyết định, mà là do Hội đồng quản trị của Vinashin thẩm định". (VietNamNet, 27/10)

Vậy mà trước đó, Chính phủ đã dành khoản vay tín dụng quốc tế 750 triệu USD để giao cho Vinashin.

Câu chuyện Vinashin đã trở thành vấn đề thời sự nóng bỏng để nhìn rộng ra các tập đoàn nhà nước của chúng ta.

Như một ý kiến bình luận: "Đã đến lúc Chủ tịch, Tổng giám đốc trong các tập đoàn, Tổng công ty nhà nước phải đưa ra cách thức và lí do thuyết phục trước cơ quan chức năng, các cơ quan giám sát nhà nước mà họ đưa công ty đến thành công như: chiến lược công ty, cơ cấu phát triển sản phẩm mới, chiến lược marketing, thương hiệu, quản trị cắt giảm chi phí .vv.. trước khi ngồi vào vị trí ghế nóng này tại Tập đoàn.

Nếu không, mọi lỗ lực của nhà nước giành cho họ quá nhiều tiền thuế của dân, các nguồn lực tài nguyên là một sự mạo hiểm rất lớn khi mà những lãnh đạo này không đưa ra được những luận cứ vững chắc mang lại sự thịnh vượng cho công ty khi mà nơi đây cơ chế giám sát quản trị điều hành vẫn còn là một khoảng trống". (TuanVietNam, 23/10)

Không dừng xuất khẩu cát, con cháu sẽ lên án

Bộ trưởng Phạm Khôi Nguyên

Những năm gần đây đã rộ lên việc khai thác cát xuất khẩu sang Singapore và một số nước lân cận. Thống kê cho thấy, Việt Nam năm 2009 đã xuất khẩu cát nhiều gấp bảy lần so với năm 2007 với khối lượng xấp xỉ 10 triệu tấn. Gần đây, một số tỉnh cũng dự định ký hợp đồng xuất khẩu với khối lượng rất lớn, lên tới 80 triệu mét khối.

"Có tỉnh lấy lý do đây là nguồn thu rất lớn nên kiến nghị Bộ TN-MT, Chính phủ cho nạo vét sông ngòi, bến cảng để tận thu. Việc xuất khẩu cát rất nguy hiểm với Việt Nam, đặc biệt là khi nước biển dâng" - ông Phạm Khôi Nguyên, Bộ trưởng Tài nguyên - Môi trường nói.

"Chính vì vậy, 20 đến 30 năm nữa, khi nhìn lại việc xuất khẩu cát hiện nay thì con cháu chắc sẽ lên án. Vì vậy Bộ đã kiến nghị Chính phủ ngừng xuất tất cả các hợp đồng đã ký từ trước đến nay" - ông Nguyên nói. (Tiền Phong, 29/10)

Lâu lâu mới nghe thấy một vị Bộ trưởng lo xa như vậy, tới 20, 30 năm sau, đến tận đời con cháu chúng ta. Hạt cát đã được "lo" như thế thì chắc rằng các loại tài nguyên khoáng sản hay tài nguyên biển khác lại càng cần phải lo toan và lo lắng nhiều hơn. Có nhạc sĩ sáng tác ca khúc với chủ đề khá thời sự có câu "đất bán hết rồi đàn trâu về đâu?" có lẽ nay cũng có thể được "chế" lại từ đất thành... cát mà vẫn phù hợp (!).

Chỉ mong lo là một chuyện còn làm thế nào để không phải lo mới là điều thực tế hơn; để 20, 20 năm sau "con cháu" còn có chỗ tự hào đi về và có của ăn của để.

Nực cười với 3 người và 1 giải thưởng

Bà Nguyễn Thị Sinh (Ảnh: VTC News)

Một màn bi hài kịch dở mếu dở cười đã diễn ra ngay trong đời thường, liên quan đến một giải thưởng có cái tên nghiêm túc và nhiều cơ quan nhà nước trọng vọng: Ba sản phẩm (bột ngọt, bột nêm, tinh bột) của Công ty Vedan đã "vinh dự" lên bục nhận giải thưởng "Top 100 sản phẩm an toàn vì sức khỏe cộng đồng năm 2009". Thật khôi hài, công ty này đã gây ô nhiễm môi trường, còn chưa xong kiện và đền bù cho nông dân, nay lại được giải thưởng "Vì sức khỏe cộng đồng" (lại còn có truyền hình trực tiếp).

Đây là giải thưởng do Văn phòng Bộ Khoa học và Công nghệ tại TP.HCM và Trung tâm Tư vấn phát triển thương hiệu và chất lượng TP.HCM (NATUSI) phối hợp tổ chức, có sự tham gia về mặt "chuyên môn" của Cục Vệ sinh An toàn thực phẩm.

Trước khi dẫn tên các gương mặt đại diện có trách nhiệm chính trong "vụ" này, phảI nói ngay rằng từ nhiều năm nay, vô số giải thưởng hướng đến các doanh nghiệp, sản phẩm đã trở nên "mất thiêng". Lý do chính là nhiều giải thưởng chỉ là một cuộc mua bán,  thiếu tính chuyên môn, không được tổ chức, xét duyệt thuyết phục và vì thế không có uy tín. Thôi thì giải thưởng "Top 100 sản phẩm..." lần này có công đầu tiên khi cần xét đến là đã trở thành ví dụ điển hình nhất cho việc làm "tóe" ra công nghệ "chế biến", xào xáo giải thưởng hiện nay, giúp doanh nghiệp và người tiêu dùng thêm phần cảnh giác!

Giải thưởng dành cho Vedan (sau khi đơn vị này góp vào quỹ giải 40 triệu và ủng hộ từ thiện 100 triệu đồng) đã bị tước bỏ. Đơn vị tổ chức đã phải xin lỗi và thừa nhận sai sót.

Tuy thế, tại cuộc họp báo để giải thích và... nhận lỗi diễn ra sau đó, bà Nguyễn Thị Sinh, GĐ Trung tâm Tư vấn Phát triển Thương hiệu và Chất lượng TP.HCM (NATUSI), đã đưa ra giải thích thật... mỉa mai: Sự việc này là do nhân viên của NATUSI đã nhầm lẫn việc viết tên VEDAN vào giấy chứng nhận từ danh sách sơ tuyển (VEDAN VN lọt qua vòng sơ tuyển của giải thưởng nhưng bước vào giai đoạn cuối cùng thì bị các thành viên HĐ xét duyệt loại).

Giải thích trên khiến liên tưởng ngay đến giải thích của một vị lãnh đạo cơ quan thông tin nọ đổ tại nhầm lẫn do cậu đánh máy đã đưa bài viết "nhạy cảm" lên mạng mà không có chữ "ngang ngược" mà ông muốn thêm vào! Đúng là cả hai chuyện đều cười ra nước mắt...

Được biết vài ngày sau họp báo, bà giám đốc trung tâm kể trên "mất tích" mà cánh phóng viên hay nhân viên không cách nào liên lạc được với bà.

Còn ông Bùi Văn Quyền, Trưởng Văn phòng Bộ Khoa học và Công nghệ tại TP.HCM, Trưởng ban tổ chức chương trình trao giải là người ký thư mời doanh nghiệp tham gia. Tuy nhiên, khi sự việc "vỡ" ra thì Văn phòng Bộ Khoa học và Công nghệ tại TP.HCM cho biết mọi khâu tổ chức đều do NATUSI đảm nhận và NATUSI phải chịu trách nhiệm hoàn toàn. Cũng dễ hiều vì đây là việc mà các giải thưởng luôn phải làm, như là một "điều kiện cần" về sự chứng thực tư cách pháp nhân từ cơ quan nhà nước.

Thêm một đơn vị khác có liên quan là Cục Vệ sinh An toàn thực phẩm. Ông Hoàng Thủy Tiến, Phó Cục trưởng, cho biết trên Pháp luật TP Hồ Chí Minh (29/10): Ông ký vào 50 bản giấy chứng nhận chưa có điền tên các đơn vị được giải nên về sau mới "ngã ngửa" khi biết có Vedan được điền tên vào những tờ giấy chứng nhận mà ông đã ký (!). "Quy trình" chứng nhận này chẳng biết dùng từ nào gẫn gũi hơn hai từ "tắc trách" rất thường thấy (như ông Tiến nói là "hành động tôi làm cũng là việc làm phổ biến, người ký chỉ nhìn theo danh sách gửi kèm theo")!

Sau khi bị khiển trách, ông Tiến có giải thích thêm rằng: "Thì mình đã thấy sai rồi nên chấp nhận quyết định thôi. "Bút sa gà chết" mà. Tuy nhiên, tôi chỉ là một trong bảy thành viên nằm trong ban tổ chức của giải thưởng này. Vì vậy, nếu quy kết trách nhiệm thì không thể chỉ xét có mỗi mình tôi được".

Thì đó, "sao quả tạ" là những bức xúc, nổi giận của dư luận đã không chỉ rơi trúng đầu ông Phó Cục trưởng Hoàng Thủy Tiến mà còn thêm vài vị kể trên lãnh hậu quả chung, đáng để những ai có định làm ăn tắc trách, ăn xổi lấy làm bài học!

Sinh viên bị cảnh sát đánh và lối ứng xử an toàn

SV Phuong Ho

Chuyện xảy ra ở Mỹ và người bị đánh bằng gậy sắt hơn 10 lần là Phuong Ho, sinh viên Việt Nam, 20 tuổi.

Daily Mail thuật lại: Ho bị bắt vì bị nghi ngờ tấn công một người bạn ở cùng hôm 3/9. Vụ cãi cọ giữa hai người thuê chung nhà nổ ra khi Jeremy Suftin đổ xà phòng lên món thịt rán của Ho. Hai người ẩu đả và Ho giơ con dao ăn lên rồi tuyên bố nếu ở quê nhà, anh ta có thể đã giết Suftin vì dám làm thế.

Sự việc trở nên ầm ĩ khi đoạn ghi hình cảnh Ho bị cảnh sát đánh xuất hiện trên website của một tờ báo địa phương mà một người bạn cùng phòng ghi lại được từ điện thoại.

Người Việt tại Mỹ và các nhà hoạt động dân quyền đã biểu tình trước tòa thị chính thành phố San Jose, Mỹ để phản đối hành động bạo lực của cánh sát. 4 cảnh sát đã tạm thời bị cho nghỉ việc để phục vụ điều tra.

Vấn đề gây tranh cãi hiện nay không chỉ là có đúng Phuong Ho đã bị còng tay mà cảnh sát vẫn đánh đạp không mà còn là lối ứng xử từ cả hai phía.

Nếu Ho không có hành động dọa nạt (mà có thể chỉ được coi là "dọa cho vui" tại Việt Nam nhưng lại bị coi là nghiêm trọng tại Mỹ, dẫn đến việc người bị dọa báo cảnh sát) và tuân theo cảnh sát ngay từ đầu thì đã bớt đi hậu quả nặng nề.

Bên cạnh đó, hành động của 4 sĩ quan ở San Jose, tất yếu sẽ khiến dư luận bất bình, gây lo lắng trong cộng đồng người Việt về sự an toàn của mỗi công dân khi đối mặt với các vụ việc có liên quan đến cảnh sát. Nếu bị lạm dụng thì quyền lực rất dễ đi ngược lại sự an toàn, anh ninh của mỗi công dân và người thi hành công vụ dễ trở thành những "con sâu làm rầu nồi canh cảnh sát". Đây sẽ là dịp để xứ người có sự rà soát lại để loại bỏ những "con sâu" trong hệ thống.

Danh Anh (tổng hợp)

Phát ngôn & Hành động ấn tượng (Xuất hiện vào thứ 6 hàng tuần)

>> Những phát ngôn gây "sốc cảm xúc" >> Cần khoanh vùng "tâm bão" ở nhiều nơi >> Phản biện xã hội, thắc mắc xã hội >> 5 lát cắt giáo dục tuần này >> Chuyện tuần qua: Lạc quan và bi quan >> Tuần làm việc sai chức năng >> Buồn để chiêm nghiệm >> Vực lại những giá trị bị khuất lấp